Câu hỏi đặt ra cho Tioutchev

Bản dịch Hoàng Ngọc Biên VIKTOR KRIVULIN (1944-2001) [Xem tiểu sử Viktor Krivulin] Câu hỏi đặt ra cho Tioutchev Tôi sẽ nói với Tioutchev: Những tảng băng cuốn theo thời khắc xô-viết giờ đây trôi vào biển nào, và nếu thời gian là một thứ do Thượng đế sáng tạo, tại sao không bao giờ nó nhỏ xuống những giọt nước mắt pha lê? Và tại sao sợ hãi và xấu hổ con sóng mở lớn đôi mắt lại mang vẻ u sầu và cái nhìn trước tranh thánh lại bối rối khổ đau? Trước thế giới không-đời-sống, lạc lõng, rơi rụng – như một con cá không tiếng nói, đầu óc rối tung, – bạn là cái nhìn nhạt nhoà đẫm lệ với ánh mắt trĩu nặng, nặng hơn cả thủy ngân... Tôi sẽ nói với Tioutchev, nói thật khẽ, nói trong ý nghĩ: dùng thứ ngôn ngữ tuyệt trần nào đây để nói ra cái giây phút đang lụi tàn? Chúng ta sẽ tiếc thương thời gian, và bằng một tấm vải liệm êm ái ta sẽ chăm chút phủ lên tấm thân nhỏ khô héo của nó... Này bạn thân, chớ có hi vọng từ bỏ mối liên hệ gia đình ràng buộc bạn với nguồn sử của mình, chớ có hi vọng, không đâu, chớ hi vọng có thể thoát khỏi tay sự hoang tưởng của các thế kỷ và sự lệ thuộc u tối của những khoảnh khắc – hãy tin đi, người ta sẽ trả lại cho César những gì thuộc về César. Lũ bóng đêm phủ xuống tháng ngày ta phù phiếm sống qua sẽ tràn ngập những đường phố và nhà cửa... Tôi sẽ nói với Tioutchev: thế thì ta thở không khí nào, tiếc thương ai đây? Tháng 11, 1970 ______________________________ Feodor Tioutchev [Фёдор Тютчев (5.12.1803 - 27.7.1873)] được coi là nhà thơ lớn cuối cùng của trường phái thơ Lãng mạn của nước Nga, tiếp sau Alexandre Pouchkine và Mikhail Lermontov. Ông là một nhà thơ, một dịch giả nổi tiếng [với một bản dịch tác phẩm của Horace xuất bản vào năm 15 tuổi], cũng là một nhà ngoại giao sống lâu năm ở nước ngoài, được biết là nói thông thạo tiếng Pháp hơn cả tiếng… Nga. Tioutchev là một con người không những cực kỳ lãng mạn, từng trải qua rất nhiều đời vợ, yêu thoải mái, không những có một cuộc đời tình ái cực kỳ lãng mạn, mà là lãng mạn cho đến tận cùng cuộc đời: trước giây phút nhắm mắt trên giường bệnh, ông còn ngây ngất trước một cuộc thăm viếng của người tình cũ. Nhưng đồng thời ông cũng là một nhà thơ có tư tưởng tự do, trong đó, đáng kể, là tự do phát biểu, và quan niệm cởi mở của ông thường đưa ông đến chỗ đối lập với nhà nước Nga. Trái: Feodor Tioutchev. Phải: Viktor Krivulin hướng dẫn một cuộc xuống đường gần Cung Mariinsky phản đối quyết định ép đóng cửa các nhà sách ở St. Petersbourg năm 2000. Một năm sau, ông qua đời. --------------- “Câu hỏi đặt ra cho Tioutchev” dịch từ bản tiếng Pháp “Question posée à Tioutchev” của Hélène Henry trong Panorama poétique de la Russie moderne – Dix-huit poètes à voix basse do Olga Severskaia tuyển chọn và giới thiệu, Jacques Darras viết lời tựa (Brussels, Belgium: In’hui / Le Cri, 1998).  (tienve.org) -------------